Charles Mingus
Charles Mingus bir bass
virtüözü olmasınin yanında, pianistliği, sefliği ve besteciliğiyle jazz
tarihinde başlıbaşına bir yapıtaşıdır. 1922 yılında Arizona’da doğmuş,
California’da yetişmiş ve coğu jazz ve blues sanatçısı gibi kilise
korosunda, gospel ve ilahilerle haşirneşir olmuş. Tabii ki ilerdeki
müzik yaşantısında bunun kadar radyo başında dinlediği usta Ellington’un
da etkisi olmuştur.
Bass çalışmalarını New York filarmoni basçısı Rheinshagen’le:
kompozisyon çalışmalarını ise efsanevi isim Reese ile sürdürmüş, 1940
yıllarda çok şeyler kazandığı ustalar Armstrong, Ory ve Hampton’la
çalışma şansı bulmuş. New York’a yerleşmesinin verdiği imkanlar sayesine
1950’lerde Parker (tabii ki ‘Bird’) ve Ellington’la çalmış ve kayıtlar
yapmış. Çok az basçının yapabileceği bir şeyi yaparak kısa sürede
orkestralarda şeflik yapma ve ayrıca piano çalarak da apayrı bir dalda
kariyer yapma şansı bulmuştur. Ama ilginçtir ki ilk kompozisyonu
‘’Half-Mast Inhibition’’ ancak 20 yıl sonra çalınmış ve kaydedilmiştir.
Bunun sonucu olarak, bunca çalışma ve birikimi korumak ve dağılmasını
önlenek amacıyla 1950 ortalarında kendi plak firmasını kurmuştur. Bir
çok müzisyenin yapması gerektiğinine inandığım bir şeyi yapmış ve bir
‘Jazz Atelyesi’’ kurarak zamanın genç müzisyenlerine çalma ve kendini
ifade etme şansı vermiştir.
1970li yıllarda bir çok ödül almış, üniversitelerden derceler almış ve
dersler vermiş, hakkında iki biyografi yazılmıştır. Ayrıca bir çok
kompozisyonu da bale toplulukları tarafından kullanılmıştırç Robert
Joffrey Bale grubu ‘’The Mingus Dancas’’ adında bir saatlik bir şovu da
programlarına dahil etmişti. Avrupa, Güney Amerika, Japonya gibi
yerlerde konserlerini sürdürürken 1977 yılında nadir görülen bir sinir
hastalığı yüzünden tekerli sandelyeye bağlandı, bu hastalık piano
çalmasını da engellediği için kompozisyon da yazamadı ve 1979 yılında
öldü. Öldüğü gün olan Haziran, büyük üstada bir saygı göstergesi olarak
New York ve Washington’da ‘’Charles Mingus’’ günü olarak isimlerdirildi.
Bir çok üniversite ve vakıf Mingus anısına faliyetlere başladı. Grubu
Mingus Big Band hala çalmaya ve konserler vermeye devam etmektedir.
Jazzset ve Downbeat dergilerince 3 defa en iyi big band seçildıler.
Mingus’un tüm çalışmaları ‘’Let My Children Hear Music" adlı vakıf
tarafından New York kütüphanesinde, Jazzda ilk defa, çalışmalar için
herkese açık olarak durmaktadır. Ayrıca Mingus Dynasty ve daha önce de
hakkında yazdığım ‘Mingus amingus’ adlı gruplar da Mingus çalmakta olan
topluluklardır.
Mingus’un ustalarda dahil olmak üzere basçı, kompozitor veya şef olarak
imza attığı yüzden fazla kaydı olduğu için bunlardan bahsetmek biraz zor
olur fakat ‘Three or four shades of blues’, ’Mingus Ah Um’ ve ‘Pre-Bird’
benim en severek dinlediğim kayıtları. Ama onun şaheseri olan ‘Epitaph’
da atlanamazç 4000 mezurdan daha uzundur ve çalması yaklaşık 2 saati
aşar. 1989 da onu yaşatmak için çok çalışan ve big band’e desteğini
sürdüren karısının da katkılarıyla 30 enstrumanlık bir orkestra
tarafından icra edilmiştir.
20. asırın en büyük müzik adamlarından olan Mingus adına posta pulu bile
basılmıştır ve bence gün geçtikçe değeri daha çok ortaya çıkmaktadır…
Önceki Sayfa
